Frisdrank en cafeïne

  • Waarom wordt cafeïne in frisdranken gebruikt?

    Cafeïne kan in kleine hoeveelheden aan frisdranken toegevoegd worden vanwege de smaak. Cafeïne heeft ook een opwekkende werking, je voelt je na gebruik alerter! Cafeïne komt voornamelijk voor in coladranken maar wordt ook gebruikt in diverse energydrinks. Ze zorgen in die dranken voor een licht stimulerende werking.
    De Warenwet stelt aan het gebruik van cafeïne in frisdranken wel grenzen. De maximum toegestane hoeveelheid is gebaseerd op de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek.

    In onderstaand schema lees je hoeveel mg cafeïne koffie, thee en cola bevatten.

    DrankInhoud van het kopje of glas in mlCafeïne in mg per kopje of per glas
    koffie12585
    thee12545
    cola25033
    chocolademelk250
    50

    Bron: Voedingcentrum

  • Zijn er grenzen aan de maximale hoeveelheid cafeïne per dag?

    Wat te veel cafeïne is, verschilt sterk per persoon want niet iedereen is even gevoelig voor de werking. Gemiddeld drinkt de Nederlandse man dagelijks bijna zeven kopjes koffie en vrouwen vijf koppen per dag. Daarnaast drinken veel mensen ook nog thee en cola. De meesten hebben daarvan geen last. Voor mensen die gevoelig zijn voor cafeïne, geldt het advies om maximaal 400 mg cafeïne per dag te gebruiken. Dat zijn ongeveer 5 kopjes koffie of 9 kopjes thee of 12 glazen cola per dag. Voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven, geldt 300 mg. Dat is de hoeveelheid cafeïne in 4 kopjes koffie of in 7 kopjes thee of 9 glazen cola.
    Bron: Voedingscentrum.

  • Zijn cafeïnehoudende frisdranken verslavend?

    Tot dusver is er geen enkele aanwijzing dat cafeïne in frisdranken – zoals bijvoorbeeld in coladranken - een verslavend effect hebben.
    Het komt wel voor dat iemand die plotseling stopt met het drinken van koffie, aanvankelijk klachten heeft als hoofdpijn, moeheid en concentratiestoornissen. Maar die klachten verdwijnen na verloop van tijd.
    Bovendien heeft niet iedereen er last van. Het  blijkt dat de een er wel gevoelig voor is en de ander niet.

    Frisdrank en een gezond gebit

  • Krijg ik van het drinken van frisdrank gaatjes in mijn tanden en kiezen?

    Het drinken van frisdranken hoeft niet tot gaatjes in tanden en kiezen te leiden (ook wel tandcariës genoemd). Als frisdrank maar ‘met verstand’ wordt gedronken, blijven tanden en kiezen gaaf.
    Het is niet zozeer de hoeveelheid suiker die wordt ingenomen die tandcaries veroorzaakt maar met name de frequentie van het suikergebruik. Daarom is het advies om elke dag drie hoofdmaaltijden en niet meer dan vier keer iets tussendoor te gebruiken. Het gebit krijgt dan de gelegenheid om zich van de aanval van de zuren te herstellen. Als het advies wordt opgevolgd en er ook veel zorg is voor de hygiëne van het gebit door regelmatig met fluoridetandpasta te poetsen is de kans groot dat tanden en kiezen in goede conditie blijven.
    Die vier keer tussen de maaltijden door kan een stuk fruit, een zoete lekkernij of natuurlijk een glas frisdrank zijn. Bedenk dat er ook frisdranken zonder suiker – de light-frisdranken – bestaan.

  • Wat is tanderosie?

    Tanderosie is een vorm van gebitsslijtage waarbij tandglazuur oplost onder invloed van de etsende werking van zuren. Het tandglazuur wordt met name aangetast door de zuren vanuit het lichaam zelf (bijv. maagzuur) of van buiten het lichaam: het gaat dan met name om zuren uit voedingsmiddelen. Door langdurige inwerking van zuren lost je tandglazuur op. De ernst van de aantasting hangt samen met de mate van contact tussen zuren en gebit. Tanderosie ontstaat op de gladde en schone tandoppervlakten. In het begin is tanderosie moeilijk te herkennen, het wordt pas zichtbaar als je tanden en kiezen gladder worden. Je merkt het omdat tanden en kiezen gevoeliger worden. Op den duur kunnen er zelfs stukjes afbreken.

  • Zijn frisdranken de grootste boosdoeners voor het ontstaan van tanderosie?

    De belangrijkste risicofactor voor het ontstaan van tanderosie is het contact van zuren met je gebit. Frisdranken zijn zure dranken en zouden hierbij een rol kunnen spelen. Uit onderzoek van de Katholieke Universiteit Nijmegen is de voorzichtige conclusie getrokken dat waarschijnlijk meerdere factoren een rol spelen. De onderzoekers noemden de invloed van de wrijving van de tong, het kauwgedrag en de "hardheid" van het voedsel dat wordt gegeten. Maar ze willen meer onderzoek doen om bestaande onzekerheden weg te nemen. De FWS maakt dit onderzoek financieel mede mogelijk.

    Frisdrank en gezonde voeding

  • Wat is 'gezonde voeding'?

    Een gezond voedingspatroon bevat alle voedingstoffen die nodig zijn voor een goede gezondheid, in een evenwichtige verhouding. Je hebt eiwitten nodig, vetten, koolhydraten, vitaminen, mineralen en spoorelementen.
    Wie gevarieerd eet, eet al gauw gezond. Kies daarom in ieder geval elke maaltijd uit de verschillende vakken van de Schijf van Vijf. Dat wil zeggen: brood, aardappelen, rijst of pasta; groenten en fruit; melk, melkproducten, kaas, vlees of vis, kip, ei of vleesvervangers; zachte margarine (of halvarine), vloeibare bak- en braadproducten of olie. Zorg ook voor voldoende drinken: tenminste 1½ tot 2 liter per dag.

  • Passen frisdranken in een gezond voedingspatroon?

    Wie zorgt voor een gevarieerde keuze van producten, heeft alle ruimte om regelmatig te genieten van een glas frisdrank. Je kunt frisdranken kiezen op diverse momenten van de dag. Het uitgebreide assortiment maakt het mogelijk om een keuze te maken die past bij je eigen leefstijl. Op die manier kunnen frisdranken je op een prettige manier helpen om voldoende vocht binnen te krijgen.
    Ook kunnen frisdranken bijdragen aan de hoeveelheid vitamines die je binnen krijgt. Er zijn bijvoorbeeld frisdranken met extra veel vruchtensap; soorten waaraan vitaminen zijn toegevoegd en frisdranken met kruidenextracten. Kortom: frisdranken passen in een gezond, gevarieerd voedingspatroon.

  • Hoeveel moet ik elke dag drinken?

    Het lichaam verliest elke dag vocht via onder meer transpiratie, ademhaling, urine en ontlasting. Daarom moet vocht elke dag worden aangevuld. Gemiddeld heb je circa 1,5 tot 2 liter drinkvocht per dag nodig, afhankelijk van de inspanning en het weer. Bij aanzienlijke inspanning – bijvoorbeeld tijdens en na het sporten – en warm weer is de behoefte groter. Naast het drinkvocht zorgen vaste voedingsmiddelen zoals brood, groeten en fruit (een sinaasappel bestaat voor 87 procent uit water, een watermeloen voor 93 procent), aardappelen en vlees of vis ook voor vocht.

  • Haal je die norm gemakkelijk?

    De branchevereniging Frisdranken, Waters, Sappen (FWS) heeft in september 2009 een onderzoek laten uitvoeren naar wat de Nederlander per dag drinkt (link naar “Wat drinkt Nederland?”). Dit onderzoek is uitgevoerd door onderzoeksbureau GfK Panelservices. De gemiddelde Nederlander drinkt per dag bijna 1,7 liter. Mannen drinken iets minder dan vrouwen. Sommige mensen drinken (te) weinig zie “Wat drinkt Nederland?”

  • Waarom is voldoende drinkvocht zo belangrijk?

    Vocht speelt een erg belangrijke rol bij het soepel functioneren van het lichaam. Het lichaam bestaat voor tweederde uit water. Vocht is bijvoorbeeld nodig voor het regelen van de lichaamstemperatuur. Het zorgt voor de aanvoer van voedingsstoffen en zuurstof naar de lichaamscellen en neemt de afvalstoffen weer mee terug. De afvalstoffen verdwijnen bijvoorbeeld via de nieren (urine) weer uit het lichaam. Zorg voor een gelijkmatige vochtaanvoer in de loop van de dag. Drink daarom bij de hoofdmaaltijden en natuurlijk tussendoor.

  • Kan mijn kind agressief worden van kleurstoffen, aroma's of conserveermiddelen in frisdrank?

    Additieven (toevoegingen als kleurstoffen of conserveermiddelen) worden vaak als boosdoener aan gewezen wanneer kinderen erg druk of zelfs bijna onhandelbaar zijn. Uit onderzoek blijkt dat de kans erg klein is dat de gedragsproblemen daar werkelijk door worden veroorzaakt. Het is dan ook onwaarschijnlijk dat een glas frisdrank verantwoordelijk is voor gedragsverandering.
    Je kunt je kind dus rustig een glas frisdrank geven, als de basis voor een goede, gevarieerde voeding er maar is. Die levert immers de stoffen die ze nodig hebben voor een voorspoedige ontwikkeling. Denk je toch aan een overgevoeligheid voor een toegevoegde stof? Overleg met je (huis)arts, want zoiets kan alleen worden vastgesteld via zorgvuldig uitgevoerd laboratoriumonderzoek.

  • Mag ik mijn kinderen elke dag light frisdrank geven?

    Light frisdranken leveren geen of maar weinig calorieën, omdat er zoetstoffen in zitten in plaats van suiker. Voor het gebruik van elke zoetstof is een veilig niveau (ook wel de ADI: Aanvaardbare Dagelijkse Inneming) vastgesteld. Om die niet te overschrijden is het advies om kinderen niet langdurig en overmatig light frisdrank te laten drinken.

    Voor meer vragen zie onze brochure “De 25 meest gestelde vragen over frisdranken en gezondheid

    Frisdrank en overgewicht

  • Wat is overgewicht?

    Overgewicht ontstaat als er meer energie (calorieën) uit het eten binnenkomt in het lichaam dan wordt verbruikt (voor bijvoorbeeld de stofwisseling van het lichaam, de verwerking van het voedsel en lichaamsbeweging).
    Het teveel aan calorieën wordt in het lichaam opgeslagen als vet. Dat is merkbaar op de weegschaal, die wijst meer kilo’s aan!

  • Wanneer is het lichaamsgewicht te hoog?

    Om vast te stellen of je gewicht gezond, een beetje te hoog of ernstig te hoog is, wordt wel de Body Mass Index (BMI) gebruikt voor volwassenen.
    Het gewicht (in kilogrammen) wordt gedeeld door de lengte (in meters) in het kwadraat.  Daar komt een getal uit.
    Bij een BMI minder dan 18,5 is iemand mager,  een BMI van18,5 tot 25 geldt als gezond gewicht, en van 25 tot 30 is het gewicht te hoog (overgewicht), bij een BMI van 30 of hoger is het gewicht ernstig te hoog (obesitas).
    Naast de BMI wordt ook wel gebruik gemaakt van de middelomtrek. Dit is een maat voor de hoeveelheid vet in de buikholte.
    Als het gewicht een beetje te hoog is, vormt dat niet onmiddellijk een risico voor de gezondheid. Probeer in ieder geval niet zwaarder te worden.
    Als het gewicht echt veel te hoog is, kan dat wel een bedreiging voor de gezondheid zijn. Het risico op hart- en vaatziekten, diabetes mellitus (suikerziekte) en bijvoorbeeld gewrichtsproblemen is groter. Voor veel mensen geldt dat er al veel gezondheidswinst is als ze 5-10 kg weten af te vallen. Laat je eventueel begeleiden door een diëtist, want afvallen is niet iets dat je er even bij doet!

  • Hoeveel mensen in Nederland zijn te dik?

    Uit cijfers van het CBS blijkt dat in 2007 45,5% van de volwassenen overgewicht had. Van de 45,5% heeft 11,2% ernstig overgewicht ofwel obesitas. Bij kinderen is bij 14,5% van de jongens en 17,5% van de meisjes sprake van overgewicht (bron: website www.overgewicht.org, van den Hurk 2007). Indien de ontwikkelingen zicht voortzetten, zal in 2015 naar schatting 15 tot 20% van de volwassenen in Nederland obesitas hebben.

  • Hoe voorkom je overgewicht?

    De energie die via eten en drinken wordt ingenomen, moet in balans zijn met de energie die nodig is om het lichaam goed te laten functioneren en om dingen te doen als fietsen, lopen en tennissen. Als er meer wordt gegeten dan nodig is, of als iemand te weinig lichaamsbeweging heeft, dan ontstaat er onbalans. Om die verstoorde balans te voorkomen – en daarmee het probleem van overgewicht - is het belangrijk gezond en gevarieerd te eten en drinken en tegelijkertijd voldoende te bewegen. Dat is de enige manier om een gezond gewicht te behouden.

  • Wat doe je er aan als het probleem al bestaat?

    Als het gewicht in de loop van de tijd toch te veel is gestegen, moeten andere maatregelen worden genomen. Er zijn diverse mogelijkheden: minder eten, of meer bewegen of een combinatie van die twee.
    De meeste kans van slagen heeft de aanpak die uitgaat van een normale, gezonde manier van eten en drinken (zie vraag 1) en elke dag voldoende bewegen.
    Neem bijvoorbeeld de trap in plaats van de lift, als het een beetje kan de fiets in plaats van de auto en ga weer eens met een aantal mensen sporten.
    Probeer zo in ieder geval ten minste een half uur per dag lichamelijk actief te zijn, heb je last van overgewicht dan geldt minimaal een uur per dag. Dat maakt het behouden of het krijgen van een gezond gewicht gemakkelijker.

  • Hoeveel energie leveren frisdranken?

    In dit tabelletje staat per glas vermeld hoeveel calorieën de diverse frisdranken gemiddeld leveren. Om te vergelijken wordt ook de hoeveelheid calorieën van een aantal andere dranken vermeld.

    ProductInhoud van
    het glas in ml
    kcalorieën
    per glas
    (Mineraal-, bron) water250  
    0
    Frisdrank light2500
    Koffie zonder melk/suiker1250
    Appelsap20067
    Sinaasappelsap20080
    Frisdrank25095
    Cola250100
    Wijn wit150100
    Bier250110
    Halfvolle melk250120
    Wijn rood150120
    Magere chocolademelk250150

    Bron:     Eettabel,Voedingcentrum, 2009

  • Van frisdrank met suiker word je toch dik?

    Het gebruik van één voedingsmiddel maakt iemand niet dik, tenzij extreme hoeveelheden worden gebruikt. Maar een normaal gebruik van frisdrank met suiker maakt iemand niet dik.
    Het is ook niet goed om voorgoed dergelijke zoete lekkernijen uit te willen bannen. Zo streng voor jezelf, dat houdt niemand vol. Bedenk van te voren wanneer je wilt genieten van een glas frisdrank. Het is dan niet het ‘vallen voor de verleiding’ maar een bewuste keuze.
    Er bestaan trouwens niet alleen frisdranken met suiker maar ook frisdranken met minder calorieën of helemaal zonder calorieen. Frisdranken met 30% minder energie mogen  light -frisdranken (zonder suiker, met zoetstof of combinaties van suiker en zoetstoffen) worden genoemd. Voor frisdranken betekent light vaak ook echt light, nagenoeg geen calorieën.
    Wil je weten hoeveel energie er in een glas frisdrank zit, kijk dan op het etiket:



  • Wat moet ik doen om de calorieën uit een glas frisdrank weer kwijt te raken?

    Om de calorieën uit een glaasje cola (250 ml) kwijt te raken, moeten 100 kcalorieën worden verbrand. In dit tabelletje lees je hoeveel minuten je daarvoor moet wandelen, fietsen of zwemmen. Dat geldt natuurlijk niet voor cola-light, want daar zitten geen calorieën in.

    Bewegen    
    Aantal minuten
    Wandelen (5 km per uur)24
    Zwemmen (intensief baantjes trekken)14
    Fietsen (16km per uur)21

    Bron: Voedingscentrum, uitgaande van iemand van 70 kg

    Frisdrank en zoetstoffen

  • Wat zijn zoetstoffen?

    Zoetstoffen zijn producten die een zoetend vermogen hebben en daarom in plaats van suikers worden gebruikt in diverse voedingsmiddelen. Er zijn zoetstoffen die géén energie (calorieën) leveren en zoetstoffen die dat wel doen. De zoetstoffen die in frisdranken worden gebruikt leveren nagenoeg geen energie en dus ook nagenoeg geen calorieën! Zoetstoffen verschillen ook in zoetkracht en eigenschappen.
    Fabrikanten mogen in frisdranken gebruik maken van de stoffen acesulfaam-K, aspartaam, cyclamaat, neohesperidine, neotaam, sacharine en sucralose.  
    In frisdranken worden meestal combinaties van meerdere zoetstoffen gebruikt omdat de stoffen elkaar versterken. Door het versterkend effect zijn maar kleine hoeveelheden nodig om het gewenste smaakeffect te bereiken.
    Als producten zoetstoffen bevatten, staat op het etiket vermeld “met zoetstoffen”. De naam van de gebruikte zoetstof wordt – wettelijk verplicht - vermeld in de ingrediëntenlijst.

  • En light-frisdranken?

    In light-frisdranken zijn de suikers geheel of gedeeltelijk vervangen door zoetstoffen. Ze leveren daarom veel minder energie dan de gewone frisdranken. De aanduiding 'light' mag warenwettelijk worden gebruikt als de frisdrank ten minste 30% minder energie levert dan de gewone frisdrank. In de praktijk zien we vaak dat de light frisdranken geen of maar weinig calorieën bevatten.
    Op het etiket van light-frisdranken moet de voedingswaarde worden vermeld. Daarop vind je in ieder geval informatie over de hoeveelheden energie, eiwitten, koolhydraten en vetten per 100 ml.

  • Zijn zoetstoffen veilig voor de gezondheid?

    Zoetstoffen mogen alleen in voedingsmiddelen worden gebruikt als duidelijk is dat ze veilig zijn voor de gezondheid. Daarom wordt van te voren grondig wetenschappelijk onderzoek naar de veiligheid van de stof uitgevoerd. Wetenschappers stellen naar aanleiding van de uitkomst de zogenaamde ADI (Aanvaardbare Dagelijkse Inneming) vast. Dit is de hoeveelheid zoetstof die een mens elke dag z’n hele leven lang veilig kan gebruiken.
    ADI-waarden zijn richtlijnen, geen wettelijk vastgestelde hoeveelheden. Om zeker te zijn dat de grenzen niet worden overschreden, is voor alle veiligheid de ADI veel lager (honderd keer lager) vastgesteld dan de hoeveelheid die voor ons lichaam schadelijk kan zijn. Door de ingebouwde veiligheidsmarge is er geen direct risico voor de gezondheid als de norm eens een keer wordt overschreden.

    In onderstaande tabel lees je hoeveel van een frisdrank – gezoet met een specifieke zoetstof die geen energie levert - kinderen en volwassenen maximaal kunnen gebruiken zonder de veiligheidsgrenzen te overschrijden. Bedenk dat frisdranken worden gezoet met een combinatie van die stoffen. Bij een mix van de zoetstoffen wordt uitgegaan van de zoetstof met de laagste ADI.

    Gebruikte zoetstof
    Advies voor kinderen van 4-8 jaar [gewicht 25 kg] maximaal aantal glazen (250 ml) frisdrank per dagAdvies voor volwassenen [gewicht 65 kg] maximaal aantal glazen (250 ml) frisdrank per dag
    Acesulfaam-K4[1,1 liter]11[2,8 liter]
    Aspartaam7[1,7 liter]17[4,3 liter]
    Cyclamaat3[0,7 liter]7[1,8 liter]
    Sacharine6[1,6 liter]16[4,1 liter]
    Neohesperidine17[4,2 liter]
    43[10,8 liter]
    Sucralose5[1,3 liter]13[3,3 liter]
    Neotaam10[2,5 liter]
    26[6,5 liter]
  • Ik heb gehoord dat aspartaam kankerverwekkend zou zijn. Waarom wordt het dan nog in frisdranken gebruikt?

    Aspartaam is een van de meest onderzochte zoetstoffen. In 1981 is aspartaam al goedgekeurd voor gebruik in voedingsmiddelen door de Amerikanen (de Amerikaanse Food and Drug Association, de FDA). Sinds die tijd is de zoetstof op de markt en is het gebruik in meer dan negentig landen wettelijk toegestaan.
    Er zijn inmiddels meer dan honderd wetenschappelijke onderzoeken verricht om de veiligheid van aspartaam vast te stellen. In het begin van de jaren negentig stelden de wetenschappers vast dat het gebruik van aspartaam veilig is. Daarom is het goedgekeurd door het Wetenschappelijk Comité van de Voeding van de Europese Unie.  
    Zowel in Amerika, in de Europese Unie als in Nederland is de afgelopen jaren steeds weer bevestigd dat aspartaam een veilige zoetstof is. Desondanks verschijnen er in de media steeds weer berichten dat aspartaam kankerverwekkend zou zijn.  Die zijn dus onwaar! Je kunt frisdranken gezoet met aspartaam zonder zorgen drinken.